Rada Europy Komitet Ministrów

KODEKS ETYKI SPORTOWEJ

 

KTO GRA FAIR - TEN ZAWSZE WYGRYWA

 

 

CELE

 

Kodeks Etyki Sportowej wychodzi z założenia, że względy natury etycznej leżące u podstaw zasad fair play nie są czynnikiem fakultatywnym lecz podstawowym dla wszelkiej działalności sportowej, polityki i metod zarządzania, związanych z domeną sportu. Stosuje się je na każdym poziomie umiejętności i zaangażowania sportowego, tak w działalności rekreacyjnej, jak i w sporcie wyczynowym.

Kodeks ten stanowi solidne ramy etyczne, przeciwstawiające się presjom wywieranym przez współczesne społeczeństwo - presjom, które stają się zagrożeniem dla tradycyjnych podstaw sportu, opartych na zasadach fair play, duchu sportowej rywalizacji i ruchu społecznikowskim.

Jego podstawowym celem jest rozpowszechnienie funkcjonowania zasad fair play wśród dzieci i młodzieży, czyli przyszłych dorosłych sportowców i przyszłych gwiazd sportu. Kodeks etyki adresowany jest także do instytucji i do osób dorosłych, które mają bezpośredni lub pośredni wpływ na wprowadzenie młodzieży w świat sportu i jej w nim uczestnictwo.

Kodeks etyki dotyczy praw dzieci i młodzieży do uprawiania sportu i czerpania z tego przyjemności oraz odpowiedzialności instytucji i osób dorosłych, jako propagatorów zasad fair play i gwarantów przestrzegania tych praw.

 

DEFINICJA POJĘCIA FAIR PLAY

 

Fair play oznacza więcej niż proste przestrzeganie reguł gry; termin ten obejmuje pojęcia przyjaźni, poszanowania drugiej osoby oraz ducha sportowego. Jest to sposób myślenia, a nie tylko sposób zachowania. Obejmuje problematykę walki z oszustwem, podstępu przy poszanowaniu reguł, środków dopingujących, przemocy (zarówno fizycznej, jak i werbalnej), wyzysku, nierówności szans, nadmiernej komercjalizacji i korupcji.

Fair play jest pojęciem pozytywnym. Sport jest działalnością kulturalną, która wzbogaca społeczeństwo i przyjaźń między narodami. Jednocześnie jest uważany za działalność, która gdy jest uprawiana uczciwie, pozwala jednostce lepiej się poznać, wyrazić swą osobowość spełnić się i rozwinąć, zdobyć umiejętności i pokazać swoje zdolności. Sport umożliwia zaistnienie pewnych interakcji społecznych, jest źródłem przyjemności, dobrego samopoczucia i zdrowia. Dzięki szerokiej gamie klubów i społeczników, sport stwarza okazję uczestnictwa w życiu społecznym i przyjęcia odpowiedzialności w jego ramach. Poza tym, odpowiedzialne zaangażowanie w działalność sportową może przyczynić się do rozwoju wrażliwości wobec środowiska.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA PRZESTRZEGANIE ZASAD FAIR PLAY

 

Udział i zaangażowanie dzieci i młodzieży w działalności sportowej dokonuje się w szerszym uwarunkowaniu społecznym. Społeczeństwo oraz jednostka będą korzystać w pełni z potencjalnych korzyści płynących z uprawiania sportu jedynie wtedy, gdy zasady fair play przestaną być traktowane jako pojęcie marginalne i staną się podstawowym przedmiotem troski. Wszyscy, którzy mają bezpośredni lub pośredni wpływ na promocję sportu wśród dzieci i młodzieży, powinni traktować fair play jako rzecz absolutnie nadrzędną. Chodzi tu zwłaszcza o:

·   rządy: na wszystkich szczeblach, w tym także na szczeblu agencji współpracujących z rządami. Ci wszyscy, którzy związani są ze szkolnictwem ponoszą szczególną odpowiedzialność;

·   organizacje sportowe i powiązane ze sportem - zwłaszcza federacje sportowe i władze, stowarzyszenia wychowania fizycznego, placówki i instytuty treningowe, zawody związane z medycyną i farmacją oraz media. Sektor komercyjny, w tym także zajmujący się produkcją, handlem i marketingiem artykułów sportowych, również jest odpowiedzialny za propagowanie zasad fair play;

·   osoby indywidualne, włącznie z rodzicami, nauczyciele, trenerzy, sędziowie, kadry kierownicze i administracyjne, dziennikarze, lekarze i farmaceuci, wybitni zawodnicy, którzy stanowią wzór do naśladowania oraz osoby działające w sporcie społecznie lub zawodowo. Jako kibice, osoby indywidualne także ponoszą odpowiedzialność. Każda ze wspomnianych instytucji oraz osób ma swoje funkcje do spełnienia ł rolę do odegrania. Do nich właśnie adresowany jest niniejszy Kodeks Etyki Sportowej. Będzie on skuteczny jedynie wtedy, gdy wszyscy uczestnicy świata sportu będą gotowi wypełnić zadania, które są w nim określone.

RZĄDY

 

Rządy odpowiedzialne są za:

·   umożliwienie przyjęcia rygorystycznych kryteriów etycznych we wszystkich dziedzinach życia społecznego, w których obecny jest sport;

·   wspieranie organizacji i osób stosujących się w swej działalności sportowej do zdrowych zasad etycznych;

·   zachęcanie nauczycieli i prowadzących wychowanie fizyczne do promocji sportu i zasad fair play w szkolnych programach wychowania fizycznego;

·   wspieranie wszelkich inicjatyw, których celem jest promocja zasad fair play w sporcie, zwłaszcza wśród młodzieży, oraz zachęcanie instytucji do uczynienia z fair play priorytetu ich działania;

·   wspieranie badań na poziomie krajowym i międzynarodowym, w celu lepszego zrozumienia złożonych problemów związanych z uprawianiem sportu przez młodzież i oszacowania rozmiarów zachowań niepożądanych oraz warunków promocji zasad fair play.

 

ORGANIZACJE SPORTOWE l ZWIĄZANE ZE SPORTEM

 

Organizacje sportowe i związane ze sportem odpowiedzialne są za tworzenie warunków właściwych zasadom fair play:

·   wydawanie jednoznacznych wytycznych, definiujących zachowania zgodne lub niezgodne z etyką oraz czuwanie nad tym, by spójne i właściwe środki zachęty lub sankcje były stosowane na wszystkich poziomach udziału w sporcie;

·   zapewnienie, by wszystkie decyzje były zgodne z kodeksem etyki, stosowanym w danej dyscyplinie sportowej, opartym na Europejskim Kodeksie Etyki;

·   uwrażliwienie w sferze własnych wpływów na pojęcie fair play, poprzez prowadzenie kampanii, przyznawanie nagród, stosowanie środków pedagogicznych oraz propozycje kształcenia. Organizacje sportowe i związane ze sportem winny również śledzić prowadzone akcje i oceniać stopień ich oddziaływania;

·   stworzenie systemów, które nagradzają fair play i indywidualne osiągnięcia, obok sukcesów w rywalizacji sportowej;

·   wspieranie środków masowego przekazu w promowaniu dobrego zachowania. Praca z młodzieżą

·   czuwanie nad tym, by strategie współzawodnictwa brały pod uwagę specyficzne potrzeby młodzieży i dorastających dzieci oraz by umożliwiały im udział w aktywności sportowej na różnych poziomach, od rekreacji po sport wyczynowy;

·   wspieranie zmian regulaminów, by te odpowiadały specyficznym potrzebom dzieci i młodzieży oraz akcentowanie z większą mocą zasady fair play, ponad osiągnięcie sukcesu w sporcie;

·   czuwanie nad wprowadzeniem gwarancji pozwalających uniknąć eksploatacji dzieci, zwłaszcza tych, które wcześnie przejawiają uzdolnienia sportowe;

·   zapewnienie, by wszyscy członkowie organizacji lub osoby stowarzyszone z nią, którzy przyjmują na siebie odpowiedzialność w stosunku do dzieci i młodzieży, posiadali niezbędne kwalifikacje do prowadzenia zajęć, kształcenia, wychowania i treningu, oraz czuwanie w szczególności nad tym, by rozumieli oni zmiany biologiczne i psychologiczne towarzyszące rozwojowi dziecka.

OSOBY INDYWIDUALNE

 

Osoby indywidualne odpowiadają za:

·   zachowanie się w sposób przykładny, dając pozytywne wzorce zachowań dzieciom i młodzieży; w żadnych okolicznościach nie należy osobiście stosować nieuczciwych zachowań i nie wolno przymykać na takie zachowania oczu; we właściwy sposób należy sankcjonować złe zachowanie;

·   czuwanie nad tym, by ich własny poziom wykształcenia i kwalifikacji był dostosowany do potrzeb dziecka, w miarę przechodzenia na różne poziomy wyczynów sportowych. Praca z młodzieżą

·   uczynienie ze zdrowia, bezpieczeństwa i dobrego samopoczucia dziecka lub młodego sportowca najwyższej wartości i zapewnienie, by aspekty te stawiane były wyżej niż zwycięstwo, reputacja szkoły, klubu, trenera czy rodzica;

·   zapewnienie zdobycia przez dzieci doświadczeń sportowych, które zachęcą je do zdrowej aktywności sportowej przez całe życie;

·   unikanie traktowania dzieci jak "małych dorosłych", ze świadomością zmian fizycznych i psychologicznych, które towarzyszą ich rozwojowi oraz sposobu, w jaki owe zmiany wpływają na ich osiągnięcia sportowe;

·   nie oczekiwanie od dziecka tego, czego nie jest ono w stanie spełnić;

·   przywiązywanie należytej wagi do przyjemności uprawiania sportu i nie wywierania na dziecku niestosownych presji podważających jego prawo do wolnej decyzji w sprawie uczestniczenia w sporcie;

·   interesowanie się na równi jednostkami utalentowanymi, jak i mniej utalentowanymi; wyróżnianie i nagradzanie zarówno sukcesów w zawodach, jak i indywidualnych postępów i nabywania umiejętności;

·   zachęcanie małych dzieci do wymyślania własnych gier i własnych reguł, do odgrywania nie tylko roli uczestnika lecz także trenera, prowadzącego zajęcia, czy arbitra, do określania własnych zachęt, czy sankcji za zachowanie uczciwe bądź nieuczciwe, do przyjmowania odpowiedzialności za własne czyny,

·   przekazywanie młodzieży, dzieciom i ich rodzicom możliwie najpełniejszych informacji umożliwiających uświadomienie im zarówno potencjalnego ryzyka, jak i atrakcyjności dużych wyczynów sportowych.

KONKLUZJA

 

Fair play stanowi fundament potencjalnego sukcesu w promowaniu oraz rozwijaniu sportu i zaangażowania sportowego. Uczciwość w sporcie jest korzystna zarówno dla jednostki, organizacji sportowych, jak i dla całego społeczeństwa. Wszyscy ponosimy odpowiedzialność za promowanie takiego sposobu myślenia.

Fair play - sposób na zwycięstwo.

 

 

Kodeks Etyki Sportowej i Kartę Zasad Działania pomorskich TKKF ,

przyjęto przez  Zarząd  Wojewódzki

  Pomorskiego Związku Towarzystw Krzewienia Kultury Fizycznej

  W  Gdańsku  w dniu ............................  uchwałą nr ...................................

Do realizacji poprzez  Komisje Etyki i Odznaczeń